Panik atak nedir?

Panik atak, birkaç dakika içinde zirveye ulaşan ani ve yoğun bir korku nöbetidir. Beynin tehdit sistemi, gerçek bir tehlike olmadığı halde "alarm" verir ve beden savaş ya da kaç tepkisiyle harekete geçer. Bu yüzden panik atak sırasında hissedilen belirtiler son derece gerçek ve güçlüdür; ancak fiziksel olarak zarar verici değildir. Genellikle 10-20 dakika içinde kendiliğinden hafifler.

Panik atak belirtileri nelerdir?

Panik atak sırasında sık görülen belirtiler:

  • Kalp çarpıntısı, hızlı kalp atışı ya da göğüste sıkışma
  • Nefes darlığı, boğulma veya "hava alamıyorum" hissi
  • Titreme, terleme ya da üşüme-ateş basması
  • Baş dönmesi, sersemlik veya bayılacakmış hissi
  • Ellerde ve yüzde karıncalanma, uyuşma
  • Gerçek dışılık hissi, kontrolü kaybetme ya da "delirme" korkusu
  • Ölüm korkusu veya kötü bir şey olacağı düşüncesi

Bu belirtiler kalp krizi gibi ciddi durumlarla karıştırılabildiği için panik atak sıklıkla korkutucu bir deneyim olarak yaşanır. İlk kez yaşandığında tıbbi değerlendirme önemlidir; ancak tekrarlayan ataklar çoğunlukla panik bozukluğuyla ilişkilidir.

Panik atak anında ne yapmalı?

Atak anında amaç, paniği "durdurmaya" çalışmak değil, dalganın geçmesine güvenli biçimde izin vermektir. Şu adımlar yardımcı olabilir:

  • Nefesi yavaşlatın: Burnunuzdan yavaşça nefes alın, nefes verişi alışınızdan biraz daha uzun tutun. Örneğin dörde kadar sayarak alın, altıya kadar sayarak verin. Yavaş nefes, bedene "tehlike geçti" mesajı gönderir.
  • Kendinize hatırlatın: "Bu bir panik atak. Rahatsız edici ama tehlikeli değil. Geçecek." Bu cümle, felaket düşüncelerinin büyümesini yavaşlatır.
  • Ana dönün (topraklanma): Çevrenizde gördüğünüz beş şeyi, duyduğunuz dört sesi, dokunabildiğiniz üç yüzeyi fark edin. Dikkati korkulu düşüncelerden duyusal deneyime çekmek etkilidir.
  • Kaçmayın, bekleyin: Panik dalgası kendiliğinden yükselir ve düşer. Bulunduğunuz yerden kaçmak yerine dalganın geçmesine izin vermek, zamanla panik atakların gücünü azaltır.

Panik atak ile panik bozukluğu arasındaki fark

Tek bir panik atak yaşamak, yoğun stres dönemlerinde birçok kişide görülebilir. Panik bozukluğu ise tekrarlayan panik atakların yanı sıra, "yeniden atak gelecek mi?" korkusunun gündelik yaşamı kısıtlamaya başlamasıdır. Kişi zamanla atak yaşamaktan korktuğu yerlerden ya da durumlardan kaçınmaya başlayabilir. Bu kaçınma örüntüsü, kısa vadede rahatlatsa da uzun vadede yaşam alanını daraltır.

Panik atak için ne zaman destek almalı?

Panik ataklar tekrar ediyorsa, atak yaşama korkusu günlük hayatınızı, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa veya belirli yerlerden/durumlardan kaçınmaya başladıysanız profesyonel destek almak süreci belirgin biçimde kolaylaştırır. Terapide, panik atakların altında yatan örüntüler anlaşılır, kaçınma döngüsü kırılır ve size özgü baş etme becerileri geliştirilir. Kaygının bedendeki dilini tanımak için kaygı yükseldiğinde bedeni fark etmek yazısını da okuyabilirsiniz.